زمانی مرحوم آیت الله بافقی ، اجتماع عظیمی از مردم را در صحن حضرت معصومه علیها السلام گردآورد و با سیاست دولت رضاخانی و که امر به معروف و نهی از منکر را ممنوع کرده بود به مخالفت برخاست . شیخ شهید در این اجتماع عظیم که مأمورین خشن از متفرق کردن و درگیری با آن عاجز مانده بودند طلاب و مردم را تشویق به اقامه این فریضه الهی فرموده و به دولت رضاخانی هشدار داد. ايشان در این اجتماع با صدای بلند فریاد زد: "اما فیکم رجل رشید": "آیا در میان شما جوانمردی یافت می شود." و از مردم تقاضای مخالفت با این قانون شیطانی را کرد . که سر انجام دولت به اجبار قانون مزبور را لغو کرد.
the city of Yazd’s first mention in historic records predate it back to around 3000 years B.C. when it was related to by the name of isatis, and was then part of the domain of Medes, an ancient settler of Iran.
محمد فرخي يزدي در سال 1267 شمسي مصادف با 1306ه.ق در يزد چشم به جهان گشود و علوم مقدماتي را در آن شهر فرا گرفت. فرخي از همان كودكي رنج و سختي را حس كرد و از نزديك، سختي و رنج اطرافيان خود را ديد و بر اثر اين رنجها بود كه روحيه انقلابي در وي پديدار گرديد و چون ذوق سرشاري به شعر داشت افكار انقلابي خود را به نظم كشيد. فرخي در اوايل پيدايش مشروطيت و تشكيل حزب دموكرات ايران از دموكرات خواهان يزد گرديد و در نتيجه سرودن اشعار انقلابي حاكم يزد دستور داد دهان او را با نخ و سوزن بدوزند و اين نمونه اي از جنايتكاري هاي دوران استبداد بود. او در سال 1328 ه. ق به تهران آمد و به فعاليتهاي خود ادامه داد و اشعار و مقالات انقلابي در جرايد منتشر ساخت. او در جنگ جهاني اول به بغداد و كربلا رفت و چون تحت تعقيب انگليسيان قرار گرفت پياده از بيراهه به شهر موصل رفت و از آنجا به ايران آمد و مورد حمله تزارها قرار گرفت. اما از اين حمله جان سالم به در برد.
اکثريت قريب به اتفاق مردم استان يزد پيرو دين اسلام و شيعه دوازده امامی هستند به همين دليل مجموعه مراسم تحت تأثير رفتارها و کنشهای فرهنگی اسلامی و ملی صورت میگيرد. مراسم عروسی، اعياد ملی و مذهبی نظير عيد نوروز، عيد فطر، عيد غديرخم، عيد مبعث و سالروز تولد پيامر اسلام (ص) و ائمه اطهار (ع) به ويژه نيمه شعبان (سالروز تولد دوازدهمين امام يعنی امام مهدی (عج) به طرزی باشکوه و مفصل برگزار میشود.
با وجود تمام اين ناملايمات طبيعي، يكي از عوامل عمده اي كه باعث جذب جمعيت در اين منطقه شده است، سابقه تاريخي ملي و مذهبي آن بوده كه از زمان اسكندر مقدوني تا به امروز علي الرغم اعمال نفوذ سلاطين و حكام مختلف، بناي شهر يزد و ساير شهرهاي استان همچنان باقي مانده است ودر پناه اين ديوارهاي خشتي و گلي اين مردم، فرهنگ ناب و عمدتاً دست نخورده خود را كه نشأت گرفته از فرهنگ غني اسلامي ايراني است، تا امروز حفظ كرده اند و شاهد اين مدعا فرموده امام راحل (ره) ميباشد به اين مضمون كه :“ اميدوارم يزد الگويي باشد براي ساير استانهاي كشور “
يزد شهر بزرگی است که از لحاظ تجارت و رفت و آمد نقطه مهمی بشمارمی رود يک نوع پارچه ابريشمی و طلايي در آنجا بافته می شود که موسوم است به پارجهابريشمی و طلايي درآنجا بافته می شود که موسوم است به پارچه يزدی و به همه جای دنياصادر می شود.
از اسامي كه به يزد نسبت داده شده – و در سفرنامه ها يا تواريخ آمده – ميتوان به اين نامها اشاره كرد:
يزد: ريشه در يسن، يشت و يا يزش- به معناي ستايش ونيايش درزبان فارسي ميانه – دارد. يزد از يزدان – به مفهوم پاك ومقدس وبه معني ذات خداوند – نيز ميتواند گرفته باشد. پس ميتوان يزد را شهرآفريننده خوبي ها و پاكي ها، و شهرخدا دانست.
يزد يکی از سرزمينهای باستانی ودارای ميراث درخشانی از فرهنگ و تمدن کهن و ادوار مختلف تاريخی با قدمت 3 هزار سالاست. برخی از مورخين بنای اوليه شهر يزد را به زمان اسکندر مقدونی نسبت می دهند کهوی زندانی ساخته و نام آن را چنين نهاده است و به اعتقاد عده ای ديگر از تاريخنويسان در دوره ساسانيان به فرمان يزدگرد اول ( 421-339 م ) در اين محل شهری بناميزدان گرد بنا گرديده است. نام يزد از همين عنوان گرفته شده است و به معنی مقدس،فرخنده و در خور آفرين میباشد.
استان يزد از نظر پستی و بلندی دارای تنوع است. از حدود 850 متر از سطحدريای آزاد تا 4055 متر (شيرکوه) تغيير می کند. مقدار متوسط بارندگی سالانه بين 50تا 100 ميليمتر می باشد. نوسان درجه حرارت در زمستان و تابستان و حتی در شب و روزبسيار زياد است. حداکثر حرارت 45 درجه سانتيگراد بالای صفر و حداقل 20 درجهسانتيگراد زير صفر متغير است. ميانگين روزانه دما برای تمام سال بين 9/11 تا 7/20درجه سانتيگراد متغير است. محدوده استان يزد جزئی از فلات مرکزی ايران است کهکويرهای ايران نيز عمدتا در اين فلات جای دارند. بخش بزرگی از مساحت محدوده استانرا قسمتهايی از کويرهای مختلف پوشانده است. جمعيت استان معادل 750769 نفر می باشد.
موقعيت جغرافيايي
۲۱ تير ۱۳۸۵
استان يزد با مساحت 129679 كيلومتر مربع، مابين عرضهای 29 درجه و52 دقيقه تا 33 درجه و 27 دقيقه عرض شمالی و 52 درجه و 55دقيقه تا 56 درجه و 37 دقيقه طول شرقی واقع شده است. از نظر مساحت در بين استانهاي كشور رتبه چهارم را دارا ميباشد. بر اساس آخرين آمار جمعيتي كه در اواخر سال 1382 از سوي استانداري يزد منتشر شده، جمعيت استان رقمي بيش از 900 هزار نفر شامل 79 % شهري و 21 % روستايي، ميباشد.